'Als je vanuit talent werkt, krijg je geen burn out'

Burn out coach Luk Dewulf* coacht tal van werknemers en leidinggevenden die tegen hun grenzen aanlopen. Zelf weet hij ook hoe het voelt om ‘met je kop tegen de muur te knallen.’ ‘Al die feelgoodzinnetjes die ik als coach gebruikte, zeiden me niets meer. Anything that doesn’t kill you, makes you stronger. Als je er middenin zit, heb je daar niets aan. Wat leerde Dewulf zelf over burn out?

7 statements over (het stoppen van) burn out:

#1 De werkgever is mede verantwoordelijk voor burn out

Burn out is een gedeelde verantwoordelijkheid, geen gedeelde schuld. De meeste burn outs zijn relationeel. Relaties op het werk - vaak zelfs een verstoorde relatie met één persoon - veroorzaken het energieverlies. Een baas met wie je moeilijk kan communiceren, collega’s die projecten afsnoepen... Net zoals je niet succesvol kan zijn zonder de anderen, krijg je geen burn out zonder de anderen.

#2 Privéproblemen zijn niet de oorzaak van een burn out 

De oorzaak van een burn out ligt op de werkvloer. Er is een duidelijk verschil tussen een burn out en een depressie. Iemand met een burn out stelt alles wat betrekking heeft met het werk in vraag, iemand met een depressie stelt zijn hele leven in vraag. Acht op de tien coachinggesprekken die ik voer, gaan hoofdzakelijk over het werk. Natuurlijk, als iemand lang met burn out symptomen rondloopt, kan de privésfeer besmet raken.

#3 Opgelegde maatregelen hebben averechts effect 

Maatregelen en initiatieven die (de werkgever en werknemer) zijn opgelegd; zoals risicoanalyses, het opzetten van burn out meldsystemen, opleidingen stressbeheersing, timemanagement, ontspanningscursussen, hebben volgens mij vaak een averechts effect. Werknemers worden er cynisch van. 

#4 In gesprek blijven is de enige effectieve preventie 

Er is maar één soort preventie die echt werkt: dat leidinggevenden oprechte gesprekken voeren met hun medewerkers. Dat gebeurt heel vaak niet. Van werkgevers hoor ik: ‘We zien het al tien jaar niet meer zitten met hem, maar hebben het hem nooit echt gezegd.’ Transparant leiderschap betekent dat je eerlijk bent tegen jezelf en je medewerkers, ook als het glas halfleeg is. Want op dat moment ga je als leidinggevende met een negatieve illusie naar je medewerker kijken. Je ziet meer wat iemand niet doet dan wat iemand goed doet. Je riskeert in een dynamiek te komen die mogelijk tot een burn out leidt. 

Blijf in gesprek en wees eerlijk

Kortom het is heel belangrijk om (eerlijk) in gesprek te blijven met elkaar. Stel vragen als:

  • Waarom krijg je stress als ik je dit vraag? 
  • Hoe komt het dat je zo reageert als ik dit zeg?
  • Waaraan ligt het precies dat dit wel lukt en dat niet?’

Door dit soort vragen kun je ingrijpen voor iemand uitvalt. Zo’n gesprek legt gevoeligheden op tafel waardoor je de situatie voor iemand kan verbeteren. Zo kun je ervoor zorgen dat iemand tijdelijk niet meer in aanraking komt met een bepaalde context of persoon. Dat is natuurlijk niet altijd mogelijk, en het leidt soms tot onbegrip bij anderen. Toch kan zo’n beslissing ertoe leiden dat iemand zijn kracht terugvindt.

#5 Als je vanuit talent werkt, krijg je geen burn out

De beste manier om energieverlies en burn out te voorkomen is ervoor zorgen dat mensen doen waar ze goed in zijn. Dat levert energie en laadt de batterijen op. Bedrijven investeren veel geld in opleidingen om hun mensen dingen te leren waar ze niet goed in zijn. Bijna alle klassieke assessments en competentiemodellen zijn daarop gebouwd: op het bijspijkeren van competenties waar je slechter op scoort. Geld dat je investeert in het beter worden in iets waar je al goed in bent, brengt veel meer op.

Ofwel: werknemers die maximaal vanuit hun talent kunnen werken zullen tot de beste resultaten komen. Hoe ze precies tot die resultaten komen, doet er minder toe. Stel dat iemand in je bedrijf schitterende strategische ideeën heeft, maar ze niet goed kan opschrijven. Dan kan je proberen die competentie te ontwikkelen, maar het zal veel moeite kosten. En de kans dat het lukt, is klein. Waarom niet gewoon een collega met een vlotte pen vragen hem te helpen?

#6 Actief in gesprek blijven helpt wél 

Veel werkgevers komen niet verder dan ‘oei’. Ze verkrampen. Mogen we iemand die thuiszit met een burn out wel bellen om te vragen hoe het gaat? Natuurlijk wel. Laat iemand die een goede band heeft met die collega geregeld poolshoogte nemen. Je wil niet weten hoeveel werknemers thuis hun kas zitten op te vreten omdat er niemand naar hen informeert.

#7 Thuiszitten schaadt medewerkers 

Een klassieke denkfout is dat je met een burn out het best thuisblijft tot je helemaal beter bent. Vaak kan het niet anders, als de veer breekt of als er lichamelijke klachten zijn die het werk onmogelijk maken. Maar voor veel mensen gaat het van kwaad naar erger en duurt het maanden voor ze, al dan niet met medicatie en begeleiding van een dokter, psycholoog, psychiater of coach, de weg terugvinden naar het werk. Ze zitten tussen vier muren, met allerlei storende gedachten in hun hoofd. Met een gevoel van onvermogen. Zonder de mogelijkheid om te doen waar ze goed in zijn. Waardoor de lege batterijen nog veel leger worden. En zich niet opladen.

Werknemers niet te snel laten terugkeren op de werkvloer

Door thuis te zitten raakt je medewerker nooit op het punt dat je sterk genoeg bent. Dus wordt dat ziekteverlof verlengd en verlengd. Een gebed zonder end. Als werkgever laat je je werknemer best zo snel mogelijk terugkeren, eventueel tijdelijk in een andere context, zodat hij zijn talenten zo veel mogelijk kan uitspelen en zo weinig mogelijk last heeft van de dingen die energie wegvreten.

Luc Dewulf

*Luk Dewulf (49) is burn out coach en opgeleid als pedagoog. In 2003 richtte hij de Belgische poot van het adviesbureau Kessels en Smit op, een firma die aan talentontwikkeling doet bij grote bedrijven. Sinds 2014 coacht hij als zelfstandig talent- en burn out coach werknemers en leidinggevenden. Daarnaast schrijft hij boeken en geeft hij lezingen. Hij adviseerde filmmaker Nic Baltazar voor ‘Everybody Happy’, een film over burn out. ‘Stop burn out’ is zijn tweede boek over dat thema.

Bron: De Tijd